สภาพแวดล้อมหมู่เกาะสุรินทร ์

     ในทะเลอันดามัน มีเกาะใหญ่น้อยอยู่มากมายกว่า 700 เกาะ ทอดยาว ตั้งแต่ชายฝั่ง แถบเมืองทวายในประเทศเมียนมาร์ลงมา ถึงเกาะลังกาวี ในประเทศมาเลเซีย ในส่วนของประเทศไทย ชายฝั่งทะเลอันดามัน มีชื่อเสียงในเรื่องของโลกใต้น้ำที่สวยงาม

     ในบริเวณจังหวัดพังงา ภูเก็ต และกระบี่มีเกาะหินปูนโผล่เหนือน้ำ บางเกาะ ปกคลุมไปด้วยป่าเขียวชอุ่มและชายเกาะรายล้อมด้วย หาดทรายขาวสะอาด ซึ่งเป็นสิ่งที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาเยี่ยมชม อุตสาหกรรม การท่องเที่ยวในภาคใต้ของประเทศไทย จึงพัฒนาและ เติบโตอย่างรวดเร็ว เกาะภูเก็ตได้กลายเป็นแหล่งรวม ของนักท่องเที่ยว ทั้งไทยและต่างชาติ

     หมู่เกาะสุรินทร์อยู่ในตำบลเกาะพระทอง อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ห่างจากชายฝั่งจังหวัดพังงา 60 กิโลเมตร อยู่ใกล้ชายแดนประเทศเมียนมาร์ เป็นที่หลบลมมรสุมสำหรับเรือหาปลาและเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านมอแกน 2 แห่ง หมู่เกาะสุรินทร์มีป่าดิบชื้นที่อุดมสมบูรณ์ มีป่าชายเลนบริเวณ ที่มีลำธารน้ำจืดไหลลงทะเล และมีหญ้าทะเลปกคลุมอยู่บางส่วน ความหลากหลายทางชีววิทยาทำให้หมู่เกาะสุรินทร์เป็นพื้นที่ที่มี ความสำคัญ อย่างยิ่งในทางนิเวศวิทยา และกรมป่าไม้ได้ประกาศ ให้เป็นอุทยาน แห่งชาติในปี พ.ศ. 2524

     อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 135 ตารางกิโลเมตร โดยร้อยละ 76 เป็นทะเล ประกอบด้วย 5 เกาะ มีเกาะใหญ่ 2 เกาะ คือเกาะสุรินทร์เหนือ และเกาะสุรินทร์ใต้

 ชายฝั่งเกาะสุรินทร์มีความเว้าแหว่ง ทำให้มีอ่าว หลาย แห่ง ซึ่งเป็นที่กำบังคลื่นลมได้ดี ระยะห่างจากฝั่งและ ระดับน้ำลึก โดยรอบเกาะทำให้น้ำทะเลใสสะอาด เหมาะกับ การเจริญ เติบโตของปะการังหลากหลายชนิด 

ด้วยความอุดมสมบูรณ์ของ แนวปะการังทำให้มีปลา ชนิดต่างๆ มากมาย บางครั้งยังพบ วาฬและฉลามวาฬ ในน่านน้ำรอบเกาะ อีกด้วย เต่าทะเล โดยเฉพาะเต่ากระ และเต่าตนุขึ้นมาวางไข่ตามชายหาด ของเกาะ

ต้นไม้ใหญ่ในป่าที่สมบูรณ์ที่หมู่เกาะสุรินทร์

แผนที่แสดงเกาะทั้ง 5 ในหมู่เกาะสุรินทร์

นักท่องเที่ยวจากเรือสำราญขนาดใหญ่เรียงแถวเดินขึ้นเรือเล็ก

หมู่บ้านอูรักลาโว้ยที่สังกาอู้ จังหวัดกระบี่

   บริเวณเกาะสุรินทร์มีแหล่งน้ำจืดอยู่หลายแห่ง ส่วนใหญ่ เป็น น้ำซับหรือทางน้ำเล็กๆ แหล่งน้ำจืดที่ ใช้ภาย ในเขต อุทยานฯ มาจากเกาะสุรินทร์ใต้ โดยต่อท่อ ข้ามช่อง ขาดมา ยังฝั่งสำนักงานอุทยานฯ แต่หากมีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก น้ำจืดจากแหล่ง ดังกล่าวก็จะไม่พอใช้

   ลมมรสุมมีอิทธิพลต่อสภาพแวดล้อมของเกาะอย่างยิ่ง มรสุมตะวันตกเฉียงใต้หรือฤดูฝน อยู่ในระหว่าง เดือน พฤษภาคม ถึงเดือนตุลาคม ช่วงนี้เป็นช่วงที่คลื่น ลมแรงยาก แก่การเดินเรือ อุทยานฯ จึงปิดรับนัก ท่องเที่ยว ส่วนมรสุม ตะวัน ออกเฉียงเหนือ หรือฤดูแล้ง อยู่ในระหว่าง เดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนพฤษภาคม เป็นฤดูที่อุทยานฯ เปิดรับนักท่องเที่ยว โดยมีบริการ เรือระหว่าง ท่าเรือที่คุระบุรีและเกาะสุรินทร์เหนือ เรือ ธรรมดาใช้เวลาแล่นประมาณ 3-4 ชั่วโมง ส่วนเรือเร็ว ใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง นักท่องเที่ยวที่มาเยือน หมู่เกาะสุรินทร์มีทั้งคนไทยและต่างชาติ

สังคมและวัฒนธรรมของมอแกนหมู่เกาะสุรินทร

     มอแกนเป็นชาวเลกลุ่มหนึ่งที่ใช้ชีวิตและเดินทางอยู่ตามเกาะต่างๆ ในทะเล อันดามัน มีวิถีชีวิต มีภาษาและวัฒนธรรม ที่ต่างจาก ผู้คนส่วนใหญ่ในสังคมไทย ในภาษาอังกฤษเรารู้จักชาวเล ในนามของยิปซีทะเล (sea gypsies หรือ sea nomads) ปัจจุบันชาวเลส่วนใหญ่ตั้งถิ่นฐานอย่างถาวร ไม่อพยพโยกย้าย บ่อยครั้งเหมือนในอดีต แต่ก็ยังมีการเดินทาง ไปทำมาหากินทาง ทะเลอยู่เสมอ

     ในประเทศไทย มีชาวเลอยู่ 3 กลุ่ม คือ มอแกน มอแกลน และอูรักลาโว้ย ทั้งสามกลุ่มพูดภาษาตระกูลออสโตรนีเชียน แต่ทว่าแต่ ละกลุ่มก็ม ีภาษาย่อย ของตนเองซึ่งเป็นภาษาพูด ไม่มีภาษาเขียน และต่างก็มีวัฒนธรรมประเพณี ของตนเอง แต่มีประเพณีบางอย่าง ที่คล้ายคลึงกันเช่น พิธีฉลองวิญญาณ บรรพบุรุษและพิธีลอยเรือ

     ชาวเลมอแกลน มีประชากรประมาณ 2,500 คน กระจายตัวอยู่ตาม หมู่บ้าน ในจังหวัดพังงาและภูเก็ต มีภาษาที่คล้ายคลึงกับภาษามอแกน จึงสามารถสื่อสาร กับมอแกนได้ มอแกลนตั้งถิ่นฐานอยู่อย่างถาวรมานาน กว่าร้อยปีทำให้ ผสมผสาน ภาษาและ วัฒนธรรมไทยค่อนข้างมาก มีสถานะเป็นพลเมืองไทย บางครั้ง จึงเรียกว่า “ไทยใหม่” เด็กๆ เข้าศึกษา ในโรงเรียนในท้องถิ่น หลายคน นับถือศาสนาพุทธ แต่ยังคงเชื่อ ในวิญญาณบรรพบุรุษ และมีงานฉลอง ใหญ่ใน อำเภอ บางสัก จังหวัดพังงา ทุกปี

     ชาวเลอูรักลาโว้ย มีประชากรประมาณ 4,000 คน เป็นชาวเลกลุ่ม ที่ใหญ่ที่สุด ในประเทศไทย อูรักลาโว้ยตั้งถิ่นฐานอยู่ตามหมู่บ้านต่างๆ บริเวณชายฝั่งหรือ บนเกาะ ในจังหวัดภูเก็ต กระบี่และสตูล ถึงแม้ว่า จะมีการผสมผสานเข้า กับ วัฒนธรรมไทยและกลายเป็น “ไทยใหม่” แต่อูรักลาโว้ยในหลายหมู่บ้าน ยังคงมีพิธ ีลอยเรือปีละ 2 ครั้ง

     ชาวเลมอแกน มีประชากรในประเทศไทยประมาณ 400 คน และในประเทศ เมียนมาร์อีกประมาณ 2,000-3,000 คน ส่วนใหญ่ยัง คงมีชีวิตกึ่งเร่ร่อน เดินทาง ทางทะเลบ่อยครั้ง มีพิธีประจำปีคือ งานฉลองเสาวิญญาณบรรพบุรุษ จัดขึ้นปีละ ครั้ง ในช่วงนี้มอแกน จากเกาะต่างๆ จะชุมนุมกันเพื่อร่วมงานฉลอง โดยงด ออกทะเล 3 วัน 3 คืน ประมาณ 20- 30 ปีที่ผ่านมา มีมอแกนหลาย ครอบครัว ที่ตั้งหมู่บ้านค่อน ข้างถาวรที่หมู่เกาะสุรินทร์ วิถีชีวิตที่อพยพโยกย้ายอยู่บ่อยครั้ง และเน้น การยังชีพ เก็บหาอาหารจากธรรมชาติ ไม่ได้ทำลายความอุดมสมบูรณ์ และความหลากหลายทางชีวภาพในหมู่เกาะสุรินทร์

     การทำลายระบบนิเวศน์รอบๆ หมู่เกาะสุรินทร์ส่วนใหญ่เกิด จากการ ทำประมง ผิดกฎหมายโดยเรือประมงพาณิชย์ ก่อนที่จะมี การติดตั้งทุ่น ผูกเรือ การทอดสมอของเรือท่องเที่ยวทำให้ปะการังแตกหักเสียหาย การประกาศพื้นที่หมู่เกาะสุรินทร์เป็น อุทยานแห่งชาติในปี พ.ศ. 2524 ทำให้มีกฎระเบียบในการรักษาสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดมากขึ้น

     ในขณะเดียวกันมอแกนก็เริ่มตั้งหลักแหล่งอยู่ถาวรมากขึ้น เนื่องจาก เปลือกหอยและสัตว์ทะเลหลายชนิดมีราคาดี จึงทำให้ มอแกน นำทรัพยากร เหล่านี้ไปขายเพื่อซื้อข้าวสารและสิ่งจำเป็นอื่นๆ ดังนั้น การจัดการอุทยาน หมู่เกาะสุรินทร์ ควรจะส่งเสริม ให้ชาวเลมอแกน ทำมาหากิน ได้อย่างไม่เบียดเบียนธรรมชาติ พึ่งพาตนเองได้ มีความภาคภูมิใจในสังคมวัฒนธรรมของตน และการจัดการ ควรต้องคำนึงถึงรากฐานทางวัฒนธรรม และความต้องการ พื้นฐานของมอแกนด้วย